تاریخ‌۲۵۰۰‌ساله‌شاهنشاهی‌ایران

۲۰ اردیبهشت

Please open Rubika to view this post

۲۰ اردیبهشت

تاریخ‌۲۵۰۰‌ساله‌شاهنشاهی‌ایران

#درخواستی_از_شما

diamonds️حکومت باوندیان: سلسله‌ای باستانی و ماندگار در طبرستان

حکومت باوندیان (یا پَربَندَنیان) یکی از دیرپاترین و در عین حال کمتر شناخته شده‌ترین خاندان‌های ایرانی است که برای قرن‌ها بر بخش‌هایی از سرزمین کوهستانی طبرستان (مازندران امروزی) فرمانروایی کردند. این سلسله با ریشه‌هایی که به دوران ساسانیان و حتی پیش از آن می‌رسد، در طول بیش از شش قرن (از اوایل قرن هفتم میلادی تا اوایل قرن چهاردهم میلادی) توانست در برابر قدرت‌های بزرگ مهاجم، از جمله اعراب، ترکان و مغولان، مقاومت کرده و هویت و فرهنگ ایرانی را در این منطقه حفظ نماید.

باوندیان خود را از نسل «شروین اول»، از شاهزادگان ساسانی و از نوادگان «کاووس بن قباد» (پسر قباد و برادر انوشیروان) می‌دانستند. این ادعا، که در منابعی چون «تاریخ طبرستان» اثر ابن اسفندیار آمده، به آن‌ها مشروعیت و اعتبار ویژه‌ای می‌بخشید.
اولین باوندیان، از جمله «باو» (که نام سلسله از او گرفته شده)، در دوران پس از سقوط ساسانیان و آغاز فتوحات اسلامی، توانستند با تکیه بر موقعیت جغرافیایی کوهستانی طبرستان و مقاومت مردم محلی، پایه‌های حکومت خود را بنا نهند. آن‌ها در ابتدا قلمرو خود را به سه بخش تقسیم کردند:
قلمرو شرقی (پَروَند): از آمل تا حدود گرگان.
قلمرو غربی (کاروِند): شامل مناطق کوهستانی و مرکزی طبرستان.
ناحیه‌ای در شرق. باوندیان، همراه با دیگر خاندان‌های محلی مانند اسپهبدان گیلان، در برابر حملات اولیه اعراب مقاومت سختی نشان دادند و توانستند برای مدتی استقلال خود را حفظ کنند.

دوران‌های حکومت باوندیان
حکومت باوندیان را می‌توان به سه دوره اصلی تقسیم کرد:

الف) دوره اول (شاهان کوهستانی یا پادوسپانیان):
زمامداری: از حدود ۶۵۰ میلادی تا ۱۰۱۴ میلادی (نزدیک به ۴۰۰ سال)

این دوره، دوره‌ی حفظ استقلال نسبی در مناطق کوهستانی طبرستان بود.
آن‌ها اغلب درگیر جنگ‌های مداوم با حکومت‌های اسلامی بودند، اما با تکیه بر کوهستان‌های صعب‌العبور، توانستند بقای خود را تضمین کنند.
این خاندان، بعدها به دو شاخه تقسیم شد.
پادوسپانیان: در مناطق غربی طبرستان (لاریجان، چالوس، کلار). اینان توانستند برای قرن‌ها حکومت کنند و حتی تا دوران صفویه ادامه یابند.
شروین‌شاهان: در مناطق شرقی‌تر.
در این دوره، اگرچه اسلام کم‌کم نفوذ می‌کرد، اما بسیاری از مردم و شاهزادگان باوندی همچنان پیرو دین زرتشتی یا دیگر ادیان ایرانی باستان بودند.

ب) دوره دوم (شاهان آل کیا یا باوندیان آل کیا):
زمامداری: از ۱۰۱۴ میلادی تا ۱۲۱۵ میلادی (حدود دو قرن).

این دوره با ظهور «ابوالقاسم بن ونداد هرمز» (که با نام «کیا ابوالقاسم» یا «شاه غازی رستم» نیز شناخته می‌شود آغاز شد. او توانست حکومت را مجدداً متمرکز کند و بر بخش وسیعی از طبرستان تسلط یابد.
در این دوره، باوندیان عموماً مسلمان (اغلب شیعه زیدیه) شدند و این امر باعث افزایش پیوندشان با حکومت‌های اسلامی منطقه شد.
این دوره شاهد شکوفایی نسبی فرهنگی در طبرستان بود.
این سلسله با آل کیا توانستند در برابر قدرت‌های بزرگ منطقه‌ای مانند سلجوقیان و خوارزمشاهیان مقاومت کرده و تا حدی استقلال خود را حفظ کنند.

ج) دوره سوم (باوندیان موسوی یا شاهان مرعشی):
زمامداری: از ۱۲۱۵ میلادی تا حدود ۱۵۹۸ میلادی (بیش از سه قرن).
این دوره با ظهور «سید قوام‌الدین مرعشی» آغاز شد. او که از نسل باوندیان و سادات بود، توانست حکومت را در طبرستان مجدداً احیا کند و سلسله‌ی جدیدی را پایه‌گذاری نماید.
این شاخه از باوندیان، مذهب شیعه دوازده امامی را ترویج کردند و نقش مهمی در گسترش تشیع در گیلان و مازندران ایفا نمودند.
آن‌ها توانستند در دوران حملات مغول، تیمور، و سپس درگیری‌های شاهان صفوی و قراقویونلو، قدرت خود را حفظ کنند و گاه در اتحاد یا درگیری با این قدرت‌ها بودند.
حکومت این شاخه از باوندیان (مرعشیان) در نهایت در اواخر قرن دهم میلادی (حدود ۱۵۹۸ میلادی) توسط شاه عباس اول صفوی، که قصد یکپارچه‌سازی کامل ایران را داشت، برچیده شد.

در دورانی که ایران تحت سلطه حکومت‌های بیگانه بود، باوندیان با حفظ زبان، فرهنگ و آداب و رسوم ایرانی در مناطق کوهستانی طبرستان، نقش مهمی در پاسداری از هویت ملی ایفا کردند.
آن‌ها نمادی از مقاومت در برابر مهاجمان و استقلال‌طلبی ایرانی بودند.
شاخه‌ی پایانی باوندیان، یعنی مرعشیان، نقش کلیدی در گسترش و تثبیت مذهب شیعه در مناطق شمالی ایران داشتند.
اگرچه بسیاری از آثار آن‌ها به دلیل ماهیت کوهستانی و جنگ‌های مداوم از بین رفته، اما بقایای قلعه‌ها، بناهای مذهبی و اشارات تاریخی به آن‌ها، نشان از تمدنی کهن در این دیار دارد.

Please open Rubika to view this post

درباره ما

وبلاگ

اپلیکیشن ها