تــنـم‌وطــنـم[۱۶۸🎒]

۲۵ اردیبهشت

درسته ما نباید صرفا واگذار کنیم به اعضای کانالمون که خودشون برن بخونن و ما باید باز تر کنیم مسئله رو براشون پس بیایم درباره شاهنامه حرف بزنیم که یکم بیشتر درباره اش بدونیم.
کتاب شاهنامه یک اثر منظوم ادبیه که به تاریخ ایران قبل از اسلام می‌پردازه از روزگاران بسیار کهن که شاید هیچ کس به یاد نمیاره تا دوران حکومت ساسانیان و درنهایت شاهنامه با حمله اعراب مسلمان به ایران تموم میشه.

حالا شاهنامه رو فردوسی بر اساس چه منابعی نوشته؟
اگر کسی بخواد روایتی از تاریخ داشته باشه باید منبع و سند داشته باشه پس قطعا فردوسی هم منبعی توی دست داره. خب جناب فردوسی حکیم شاهنامه خودشون رو بر اساس شاهنامه دیگه ای به نام شاهنامه ابومنصوری نوشتن که این شاهنامه امروزه موجود نیست و فقط چند صفحه ای از مقدمه این اثر باقی مونده و باید بگم که این اثر مثل شاهنامه فردوسی به شعر نیست بلکه به نثر نوشته شده. این کتاب اصلی ترین منبع فردوسی بوده که خود فردوسی توی مقدمه کتاب شاهنامه اش یه بخشی داره به نام "در داستان ابومنصور" که خود فردوسی صحبت کرده درباره اش. کتاب شاهنامه ابومنصوری به دستور شخصی به نام "ابومنصور عبدالرزاق" درباره تاریخ گذشته ایران از اولین شاهی که تاج به سر گذاشت تا یزدگرد سوم آخرین شاه سلسله ساسانیان نوشته شد توسط "ابومنصور معمری" و عده ای از ادیبان خراسان. پس نمیشه گفت شاهنامه ابومنصوری یک نویسنده واحد داره و در اصل افرادی از ادیبان خراسان دور هم جمع شدند تا این اثرِ نثرِ ادبی رو گرد اووردن. برای گرد اومدن این اثر ابومنصور عبدالرزاق دستور داد تا از دهقانان و جهان دیدگان و بزرگان و موبدان پرسش بشه و این تاریخ که درباره شاهان ایران هست نوشته بشه. این اصلی ترین منبع فردوسی هست.

اما منابع غیر مستقیم:
همونطور که می‌دونید ما در ایران باستان کلی قصه و شعر و مَتَل و تَصنیف داریم که اینها سینه به سینه نقل می‌شدن و در حافظه نیاکان ما بودن و به نسل های بعدتر انتقال داده می‌شدن. خب اگر توی این داستان های کهن نگاه کنیم در زبان پهلوی و اوستایی بسیاری از شخصیت های شاهنامه رو می‌بینم که در اون داستان ها حتی سالیانِ سال پیش از فردوسی وجود داشتن پس فردوسی داستان های کهن ایران رو هم به عنوان منبع گرفته و همینطور از مهم ترین منابع غیر مستقیمی که فردوسی از اونها استفاده کرده "خدای نامه" های دوران ساسانی هستن. واژه خدای نامه از دو بخش خدای+نامه تشکیل میشه که واژه خدای در اینجا به معنای پادشاه هست پس ترکیب خدای نامه دقیقا همون شاهنامه هست و هیچ تفاوتی نداره.

برخی داستان های کهن تخیلی:
اما فردوسی توی شاهنامه یک داستان های به شدت تخیلی داره که باور کردنش هیچ جوره ممکن نیست مثل داستان "نبرد رستم و اکوانِ دیو". خب باید بگم که فردوسی برخی از اشعارش رو کاملا از شاعری به نام دقیقی توی شاهنامه خودش اوورده و اسم دقیقی رو هم بارها اوورده و توی مقدمه شاهنامه فردوسی بخشی هست به نام "داستان دقیقیِ شاعر" که داستان دیوِ اکوان کاملا برای دقیقی هستش و فردوسی اون رو اوورده و وارد شاهنامه خودش کرده.
خلاصه که منابع جناب فردوسی برای فراهم کردن شاهنامه تا جایی که من سوادم قد میده اینا هستن. امیدوارم که براتون جالب بوده باشه. شاید شما چیزای بیشتری از من بدونید که می‌تونید توی ناشناس حتما درمیون بذارید.

#خانم_مورخ

Please open Rubika to view this post

درباره ما

وبلاگ

اپلیکیشن ها