سوره #فاتحه مکی است، و دارای (7) آیه است.
وجه تسمیه: با توجه به اینکه فاتحه به معنای آغاز هرچیز است، این سورهرا نیز «فاتحة الکتاب» نامیدند زیرا قرآن با آن افتتاح شده است، از طرفی این اولینسوره از مصحف شریف است که کاتبان قرآن آن را مینویسند و اولین سوره ازکتاب مجید الهی است که خواننده آن را تلاوت میکند؛ هرچند از نظر ترتیبنزول آیات، این سوره اولین آیات نازل شده قرآن نیست. سوره فاتحه دوازده نام دارد که مشهورترین آنها سه نام زیر است: «فاتحةالکتاب»، «أمالکتاب» و «سبع المثانی« . از دیگر نامهای مشهور آن «حمد»، «صلاة» و «واقیة» میباشد. boomفضیلت آن: در فضیلت این سوره احادیثی روایت شده است، از آن جمله حدیث شریف ذیل به روایت بخاری و احمد از ابیسعیدبنالمعلی رضی الله عنه است که گفت: رسول خدا ﷺبه من فرمودند: «بدان، قبل از آن که از مسجد خارج شوی، تو را از بزرگترین سوره قرآن آگاه خواهم ساخت ابوسعید میگوید: رسول خدا ﷺ دستم را گرفتند و همینکه خواستند از مسجد خارج شوند، گفتم: ای رسول خدا ﷺ! مگر شما نگفتید که تو را از بزرگترین سوره قرآن آگاه خواهم ساخت؟ فرمودند: آری بزرگترین سوره قرآن:
﴿ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ٢﴾. است؛ این همان سبعالمثانی (هفت آیت تکرارشونده) و قرآن عظیمی است که به من داده شده است».
همچنین در حدیث شریف به روایت مسلم در صحیحش و نسائی در سننش از ابنعباس رضی الله عنه ، آمده است که فرمود:
«جبرئیل نزد رسول خدا ﷺ بود که بناگاه آن حضرت ﷺ از بالای سرخویش صدایی را شنیدند. جبرئیل نگاهش را بهسوی آسمان دوخت و گفت: این دری است که هماکنون در آسمان گشوده شد و قبل از این هرگز گشوده نشده بود. راوی ادامه میدهد: سپس، از آن درفرشتهای نزد رسول خدا ﷺ فرود آمد و گفت:
«أبشر بنورين قد أوتيتهـمـا لم يؤتهما نبيقبلك: فاتحة الكتاب وخواتيم سورة البقره، لن تقرأ حرفا منهــمـا إلا أوتيته».
«مژده بادتو را به دو نوری که برایت داده شده و قبل از تو به هیچ پیامبری داده نشده است؛ [آنها عبارتند از] فاتحه الکتاب و آیات پایانی سوره بقره. [این را بدان که] هرگز هیچ حرفی از آنها را قرائت نمیکنی ، مگر آن که همان را داده میشوی». سوره فاتحه متضمن معانی قرآن کریم، مشتمل بر اصول و فروع دین، دربردارنده اصول عقیده و عبادت و شریعت، راهنمایی به سوی درخواست هدایت از ربالعالمین و در خواست برکنار ماندن از راه منحرفان است. cherry_blossomبِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِcherry_blossom از ابن عباس روایت شده است که فرمود : «رسول خدا ﷺ نمیدانستند که چگونه میان سورهها فاصله قرار داده و آنها را از هم جدا کنند تا آن که: بسمالله الرحمنالرحیم بر ایشان نازل شد».
در حدیث شریف آمده است: «كل أمر ذي بال لم يبدأ ببسم الله فهو أبتر».
«هرکار مهمی که بهنام خدای آغاز نشود، آن کار ابتر [بیخیر و برکت] است».
همچنین صحابه رض تلاوت کتاب خدا را با: (بسم الله الرحمن الرحیم) آغاز میکردند، لذا تلاوت آن در آغاز هرسخن و عملنیکی، مستحب است.
خواندن آن در آغاز وضوء نیز مستحب میباشد زیرا درحدیث شریف آمده است: «برای کسیکه نام خداوند را بر وضوء نبرد، وضوئینیست».
همچنین خواندن آن در هنگام ذبح ـ نزد امام شافعی ـ مستحباست ، ولی ائمه دیگر آنرا واجب شمردهاند.
در هنگام غذا خوردن نیز خواندن آن مستحب است زیرا در حدیث شریف آمده است: «قل بسم الله وكل بيمينك وكل مـمـا يليك»:
وقتی میخواهی غذا بخوری، در آغاز آن بسم الله بگو، آنگاه با دست راستت بخور و از آنچه در جلوی تو است بخور.
چنانکه خواندن آن در هنگام مقاربت جنسی نیز مستحب میباشد زیرا در حدیث شریف آمده است: «لو أن أحدكم إذا أراد أن يأتي أهله قال: بسم الله، اللهم جنبنا الشيطان وجنب الشيطان ما رزقتنا، فإنه إن يقدر بينهما ولد لم يضره الشيطان أبدا».
«اگر یکی از شما آنگاه که میخواهد با همسرش همبستر شود ، بگوید: بهنام خدا، بار خدایا! ما را از شیطان دور بدار وشیطان را از آنچه روزی مان نمودهای (از فرزند) بر کنار بدار؛ در این صورت اگر در میان آن دو فرزندی مقدر شود، شیطان هرگز نمیتواند به او آسیبیبرساند». «بهنام الله بسیار بخشاینده و بسیار مهربان»
الله: یعنی معبود بر حق؛ نام مقدسذات خداوند است که بر غیر وی اطلاق نگردیده. اصل آن «اله» است که بر هرمعبودی ـ به حق یا به باطل ـ اطلاق میگردید و سرانجام اطلاق آن بر معبود برحق غالب گشت. به قولی: «الله» اسم اعظم الهی است زیرا به تمام صفات قدسی موصوف میشود؛ چنانکه خداوند متعال فرموده است: